زهره اولیا در فصل یکم رویداد روایت‌محور «انرژینو» با عنوان «رویش» و در کارگاه تخصصی مدل‌های نوین سرمایه‌گذاری و ابزارهای تامین مالی در توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر اظهار کرد: مدل‌هایی که ما در حوزه سرمایه‌گذاری نیروگاه‌های تجدیدپذیر داریم، بر اساس نیازهای مختلف در حوزه‌های مختلف سرمایه‌گذاری است و بر این اساس طراحی می‌شوند. قدیمی‌ترین مدلی که در حوزه تجدیدپذیرها رایج بوده، مدل ماده ۶۱ یا خرید تصمیم‌گیری برق است که نرخ مشخصی دارد و بر اساس آن هم که نرخ پایه به آن می‌گویند، قرارداد منعقد می‌شود. قراردادها ۲۰ ساله هستند و بر اساس نرخ رشد ارز و تورم، رشد در طول قرارداد پیدا می‌کنند.

مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی و تامین مالی ساتبا با بیان اینکه آخرین مصوبه‌ای که ما داریم برای اسفند ماه سال ۱۴۰۳ بوده که وزیر نیرو نرخ‌های خرید را ابلاغ کردند، افزود: بر اساس آن قراردادها منعقد می‌شود، پیشنهاد برای نرخ‌های جدید برای سال آینده به وزارت نیرو داده شده که انشاءالله ابلاغ خواهد شد.

وی ادامه داد: اتفاق مثبتی که در پیشنهاد جدیدی که به وزارت نیرو ارائه شده افتاده، نرخی است که برای نیروگاه‌های خورشیدی یکپارچه با ذخیره‌ساز پیشنهاد شده بابت اینکه نقطه آغازی باشد برای اینکه ذخیره‌سازها را در ابعاد کوچک تشویق کنیم؛ در واقع سرمایه‌گذاران وارد این فضا شوند و کم کم با توجه به اینکه رشد ظرفیت نیروگاه تجدیدپذیر اتفاق می‌افتد، ناگزیریم که به سمت ذخیره‌سازها برویم تا این اتفاق با ابعاد کوچک ذخیره‌ساز در حوزه خانگی بتواند تسریع شود. برای ظرفیت‌های ۲۰۰ کیلووات و کمتر که به صورت پکیج یکپارچه با ذخیره‌ساز هستند نرخ‌های جدیدی پیشنهاد شده که می‌توان گفت خیلی هم جذاب هستند و به زودی ابلاغ خواهد شد تا ما بتوانیم از این ظرفیت استفاده کنیم.

اولیا اظهار کرد: ظرفیت دیگر ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابت نظامی مالی است که بر اساس این ماده قانونی ارزش سوخت صرفه‌جویی شده در طرح‌های تجدیدپذیر به خود سرمایه‌گذار تخصیص داده می‌شود تا جایی که اصل سرمایه و سودش برگردد. بر این اساس ما سه تا مصوبه از شورای اقتصاد اخذ کردیم؛ مصوبه ۴۰۰۰ مگاوات خورشیدی، ۴۵۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی و ۳۰۰۰ مگاوات نیروگاه بادی که هر کدامشان بر اساس تحلیل‌های اقتصادی که آن زمان اخذ مصوبه انجام می‌شد، نرخ متفاوتی بر اساس میزان سوخت صرفه‌جو شده دارد و دوره بازگشت سرمایه آن هم متفاوت است.

مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی و تامین مالی ساتبا در ادامه گفت: برای ۴۰۰۰ مگاوات خورشیدی مناقصات مختلف برگزار شد، ظرفیت ۴۵۰۰ هم به همین ترتیب و بخشی از ظرفیت ۳۰۰۰ مگاوات بادی هم بر اساس مناقصاتی که برگزار شده تکمیل شده و بخش دیگری وجود دارد که در آینده در موردش تصمیم گرفته می‌شود.

وی در تفاوت مصوبه بادی با خورشیدی عنوان کرد: مصوبه بادی تفاوتی با مصوبه خورشیدی داشت؛ آن هم برای اینکه در واقع هزینه‌های سرمایه‌گذاری بادی به نسبت عدد بالاتری بود، همزمان اجازه فروش در تابلوی سبز بورس انرژی هم در این مصوبه گرفته شد. مدل دیگر که ما در این حوزه داریم مدل بورس انرژی است؛ تابلوی سبز بورس انرژی از سال ۱۴۰۲ راه اندازی شد و نیروهای تجدیدپذیر می‌توانند برقشان را در تابلوی سبز عرضه کنند.

اولیا ادامه داد: در آذر ماه ارزش کل معاملات به ۶۱۸ میلیارد تومان رسیده و حجم معاملات حدود ۱۲۰ میلیون بوده همچنین متوسط نرخ فروش برق هم ۵۱۰۰ تومان و حداکثر نرخ فروش در آذرماه ۶۰۰ تومان بوده است. از حدود یک ماه پیش هم گواهی برق تجدیدپذیر سازمان ایجاد شد و الان مبادلات خرید و فروش آن در بورس انرژی در حال انجام هست.

مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی و تامین مالی ساتبا تصریح کرد: از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پایان آذرماه، ما حداکثر نرخ تابلویمان نرخ ۸ هزار تومان بود که فکر می‌کنم حدود مرداد ماه بود و کمترین نرخ ۳۵۰۰ تومان بوده که ابتدای سال بود و متوسط قیمت در این لحظه در واقع آخر آذر ماه حدود ۶۰۰۰ تومان متوسط نرخ تابلوی سبز بورس انرژی بوده است.

وی با اشاره به دیگر مدل‌ها افزود: مدل سرمایه گذاری دیگر، مدلی به نام تهاتر صنایع است که یکی از مدل‌های خیلی جذاب برای صنایع است؛ بابت اینکه برای بحث عدم قطع یا خروج از برنامه‌های مدیریت بار از این مدل می‌توانند استفاده بکنند. ما به صنایع به صورت کلی در دو دسته می‌نگریم؛ یک صنایع ماده ۴ هستند، ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق است که این صنایع بزرگ هستند و الزام دارند که بخشی از برق مصرفی‌شان را تجدیدپذیرند. در مصوبه که وزیر نیرو برای این صنایع صادر کردند بر اساس اینکه برق تحویلی بخواهند ۱۲ ساله یا ۲۴ ساعته برق انرژی تولیدی نیروگاهشان را بگیرند یک سری ضرایب تشویقی برای آن‌ها در نظر گرفته شده است.

اولیا با ذکر مثالی عنوان کرد: به عنوان مثال در سال ۱۴۰۴ اگر کسی برقش را ۱۲ ساعته می‌گرفت یک ضریب ۱.۸ به آن انرژی نیروگاه در واقع ضرب می‌شد و بر این اساس از مدیریت بار خارج می‌شد. برای صنایع کوچک که در حوزه شرکت‌های توزیع هستند برج ۹ امسال وزیر یک مصوبه ابلاغ کرد که بر اساس آن مطابق آن شیفت کاری که صنعت دارد مثلاً اگر شیفت کاری‌اش سه شیفته است ۸۰ درصد دیماند مصرفی‌اش را در صورتی که نیروگاه بزند از برنامه های مدیریت بار به کل خارج می‌شود.

مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی و تامین مالی ساتبا افزود: مدیریت مصرفی هم البته تعریف دارد. در آن مصوبه در صورتی که عمر آن صنعتی که داریم در موردش صحبت می‌کنیم زیر یک سال باشد یعنی تازه تاسیس باشد همان دیماند قراردادی‌اش مبنای کار قرار می‌گیرد در غیر این صورت متوسط دیماند مصرفی‌اش در سه سالی که در واقع سند به فعالیت می‌پردازد مبنای کار است.

وی اظهار کرد: در شهرک‌های صنعتی اگر کسی بخواهد از این امتیاز استفاده کند بایستی که فیدرش کنترل‌پذیر باشد. یک امتیازی که در نظر گرفته شد این است که صنایعی که روی یک فیدر قرار دارند در صورتی که ۴۰ درصد دیماند مصرفی آن فیدر را نیروگاه بزنند مابقی هر صنعتی که روی آن فیدر هست و کنترل پذیر نیست باعث می‌شود که در واقع نتوانند از این مصوبه استفاده کنند. در این مورد ساتبا و توانیر هزینه‌هایش را به صورت ۵۰/۵۰ پرداخت می‌کنند برای اینکه در واقع اون فیدر کنترل پذیر باشد.

اولیا در خصوص تأمین برق چاه‌های کشاورزی گفت: تامین برق چاه‌های کشاورزی هم مصوبه‌ای بود که سال گذشته ابلاغ شد بر اساس آن در صورتی که چاه‌های کشاورزی ۸۰ درصد دیماند مصرفی‌شان را نیروگاه تجدیدپذیر احداث بکنند، از مدیریت بار خارج می‌شوند چه در این مصوبه چه مصوبه قبلی که برای صنایع متصل به شبکه توزیع هستند در هر دو این‌ها اجازه دارند که در ایامی غیر از ایام گرم که از اول خرداد تا آخر شهریور تعریف شده، برقشان را در تابلوی سبز بفروشند. در این ایام گرم سال مازاد برق تولیدی را اجازه دارند در صورتی که وجود داشته باشد در تابلوی سبز به فروش برسانند.

مدیرکل دفتر بررسی‌های اقتصادی و تامین مالی ساتبا ادامه داد: چاه‌های کشاورزی چون خیلی‌هایشان روی انشعاب نصب می‌شوند ظرفیت‌های کوچکی هستند و این اجازه وجود دارد که انتخاب کنند که حالا می‌خواهند خرید تضمینی باشند که قاعدتاً اگر انشعابی باشند تنها راهی که فعلا برایشان وجود دارد خرید تضمینی است و در صورتی که برای ظرفیت‌های بالا باشد می‌توانند انتخاب کنند که در تابلو سبز بفروشند.